Το Αρχικό Σχέδιο

Εδώ βρισκόταν η Συναγωγή Ταλμούδ Τορά, σχολή και κέντρο πρόνοιας της σεφαραδίτικης κοινότητας που έκανε τη Θεσσαλονίκη γνωστή ως «Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων». Η κοινότητα αφανίστηκε στο Ολοκαύτωμα, και η μνήμη της ανήκει στην ιστορία αυτού του τόπου.

Τον Αύγουστο του 1917 η μεγάλη πυρκαγιά κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος του ιστορικού κέντρου, τη λεγόμενη πυρίκαυστη ζώνη, μαζί με την Ταλμούδ Τορά. Η ανοικοδόμηση ανατέθηκε σε διεθνή επιτροπή με επικεφαλής τον Γάλλο αρχιτέκτονα και πολεοδόμο Ερνέστ Εμπράρ. Το σχέδιό του χάραξε νέους δρόμους πάνω στη στάχτη και όρισε τη συγκεκριμένη περιοχή ως ζώνη αγορών, μαζί με το Καπάνι, τη Βλάλη και τη Βατικιώτη.

Χτίστηκε σε σχέδια του πολιτικού μηχανικού Ελί Μοδιάνο, με τον αρχιτέκτονα μηχανικό Jacques Oliphant. Οι πύλες άνοιξαν τον Μάρτιο του 1925: η πρώτη σκεπαστή αγορά τροφίμων της Θεσσαλονίκης κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, και κατά την προφορική παράδοση, η πρώτη των Βαλκανίων.

Στέγασε έως και 140 καταστήματα και υπήρξε η Κεντρική Αγορά Τροφίμων της πόλης. Εδώ συναντιόταν όλη η Θεσσαλονίκη, τα ουζερί της έγραψαν ιστορία, και τα σαββατιάτικα γλέντια κρατούσαν ως τα ξημερώματα.

Το κτίριο χαρακτηρίστηκε διατηρητέο το 1983 και το 1995 ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού, ως χαρακτηριστικό δείγμα κτιρίων Αγοράς με στοά. Η προστασία δεν αφορά μόνο την αρχιτεκτονική του, αλλά και τη χρήση του: το κτίριο προστατεύεται για να παραμείνει αγορά τροφίμων.

Τα καταστήματα έκλεισαν ένα ένα. Το κτίριο άδειασε σιγά σιγά και βυθίστηκε στη σιωπή, περιμένοντας την επόμενη ζωή του.

Οι εργασίες ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2020 και ολοκληρώθηκαν το 2022, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων, με περισσότερους από 350 επαγγελματίες και κατά κύριο λόγο τοπικά συνεργεία. Διατηρήθηκαν το εξωτερικό κέλυφος με τα περιμετρικά καταστήματα, οι νεοκλασικές όψεις και η μεταλλική στέγη. Οι εσωτερικές νησίδες ξαναχτίστηκαν πάνω στην αρχική τους γεωμετρία, και ο φωτισμός σχεδιάστηκε ώστε να αναδεικνύει την αιωρούμενη στέγη.

Συντελεστές της αποκατάστασης

Φορέας έργου: Όμιλος Φάις

Αρχιτεκτονική μελέτη: Sparch Σακελλαρίδου / Παπανικολάου — Μόρφω Παπανικολάου

Σύμβουλος αναστήλωσης: Κλεοπάτρα Θεολογίδου

Διεύθυνση μελετών, αδειοδοτήσεων και κατασκευή: ΕΜΜΕΤΡΟΝ

Στατική μελέτη: Θανάσης Κοντιζάς

Ηλεκτρομηχανολογική μελέτη: Δημήτρης Σαμαράς

Μελέτη φωτισμού: Ελευθερία Ντεκώ

Τον Σεπτέμβριο του 2026 η Αγορά ξαναρχίζει να κάνει αυτό για το οποίο χτίστηκε: αγορά τροφίμων με 32 ανεξάρτητα καταστήματα κάτω από την ιστορική της στέγη. Οι φωνές των μανάβηδων, των χασάπηδων και των ψαράδων ακούγονται ξανά κάτω από τη στέγη που σώπαινε για χρόνια. Το κτίριο κρατά το όνομα που του έδωσαν οι δημιουργοί του, και η πόλη κρατά το δικό της: Μοδιάνο.